Life can taste good.

Μπορείτε να φανταστείτε τη ζωή σας χωρίς ηλεκτρική κουζίνα, ψυγείο, σκούπα και δεκάδες άλλες μικρές και μεγάλες ηλεκτρικές συσκευές;

Δύσκολα, ναι;

Παρ’ όλο που όλοι απολαμβάνουμε το φαγητό στα ξύλα, το ψητό και το ψωμί στον ξυλόφουρνο, το καπνιστό κρέας ή ψάρι…

Φανταστείτε όμως τις εποχές εκείνες που το μαγείρεμα και η συντήρηση των τροφίμων δεν είχαν την καλύτερη σχέση με τις συνθήκες υγιεινής. Τότε που η παρασκευή φαγητού και ψωμιού και το μαγείρεμα στα ξύλα, στα κάρβουνα και το ψήσιμο σε ξυλόφουρνο απαιτούσαν πολύ χρόνο  και μόχθο.
Κυρίως  γυναικείο μόχθο.
Από τον οποίο ξέφευγε μόνο μια ευκατάστατη μειονότητα γυναικών.

Νοσταλγούμε συχνά το παρελθόν, αλλά νοσταλγούμε ένα εξωραϊσμένο παρελθόν το οποίο δεν έχει ιδιαίτερη σχέση με την πραγματικότητα.

Δεν είναι τυχαίο λοιπόν ότι στη Δύση κατά τη δεκαετία του 1920- περίοδο που η τεχνολογία και η άμεσα διαθέσιμη ενέργεια απέκτησαν καλή πρόσβαση στην οικία- οι εταιρείες παραγωγής ηλεκτρισμού με μια πληθώρα διαφημίσεων συνέδεσαν επικοινωνιακά τις υπηρεσίες τους με τις διευκολύνσεις που προσφέρουν οι οικιακές ηλεκτρικές συσκευές στη νοικοκυρά.

Στην Ελλάδα ήταν ακόμα πολύ νωρίς.  Στο βιβλίο του Ι. Βασιλείου ‘Η Νοικοκυρά – τι πρέπει να γνωρίζει’, το οποίο εκδόθηκε το 1929, υπάρχει το παρακάτω απόσπασμα  « υπάρχουν όμως σήμερον και αι μηχαναί του γκαζιού […] ως και αι ηλεκτρικαί μηχαναί [….] Η ηλεκτρική μηχανή έχει επίσης 4 φουρνέλα, φούρνον εις το κάτω μέρος όπως και η μηχανή του γκαζιού και δύο μικρά διαμερίσματα δια γλυκύσματα ή άλλο τι. […] Εν τούτοις δεν συμφέρει δυστυχώς διά την Ελλάδα η ηλεκτρική κουζίνα διότι το ηλεκτρικόν ρεύμα είναι πανάκριβον ενταύθα. Είναι γνωστόν, ότι τόσον αι κουζίναι όσον και αι ηλεκτρικαί κατσαρόλαι, τα καμινέτα, αι θερμάστραι και όλα τα σχετικά σκεύη καταναλίσκουν πολύ ηλεκτρικόν ρεύμα».

Στην πραγματικότητα θα περνούσαν πολλά χρόνια μέχρι να φτάσει το ηλεκτρικό ρεύμα σε όλα τα ελληνικά σπίτια και να εξαπλωθεί η χρήση των ηλεκτρικών συσκευών.  Αλλά μιας και οι εταιρείες ηλεκτρικού ρεύματος ήθελαν να διαδώσουν το προϊόν τους και να πείσουν ότι ο ηλεκτρισμός ήταν καθαρός και ασφαλής είχαν άμεσο συμφέρον να απευθυνθούν στις νοικοκυρές μέσω ακριβώς αυτών των συσκευών. Γι’ αυτό χειρίστηκαν τις διαφημίσεις του προϊόντός τους σαν να ήταν εργαλείο προπαγάνδας.

Για παράδειγμα, η Ηλεκτρική Εταιρεία Αθηνών Πειραιώς* προώθησε την ανάπτυξη της αγοράς ηλεκτρικού ρεύματος στην Αθήνα μέσα από μια σειρά διαφημίσεων τονίζοντας ότι με τον ηλεκτρισμό οι νοικοκυρές πετυχαίνουν ευκολία, καθαριότητα και οικονομία. Συνήθως σ’ αυτές τις διαφημίσεις εμφανίζονταν σκίτσα κουζίνας, σίδερου, θερμοσίφωνα κ.α.

Το νόημα είναι προφανές: η χρήση της ηλεκτρικής ενέργειας θα επέτρεπε στη νοικοκυρά να κρατήσει το σπίτι της καθαρό και τακτοποιημένο με ευκολία και οικονομία, ακόμη και αν η ίδια δεν είχε τη δυνατότητα να βασίζεται στη βοήθεια του υπηρετικού προσωπικού.

Το δε υπηρετικό προσωπικό κάθε άλλο παρά ασυνήθιστο ήταν στα ελληνικά σπίτια. Εκτός από τις επίσημες υπηρέτριες που εργάζονταν στα σπίτια των εύπορων αστικών οικογενειών** μη ξεχνάτε τις ψυχοκόρες και τα ψυχοπαίδια. Και αυτά τα άτομα ήταν υπηρετικά και μάλιστα δούλευαν με αντάλλαγμα τον ύπνο και το φάγητό τους.
Πλην όμως περιβάλλονταν με  το πέπλο της ψυχοπονιάς.

Η ηλεκτρική ενέργεια λοιπόν ευαγγελιζόταν ένα καθαρό, αόρατο, άοσμο, και ξεκούραστο περιβάλλον το οποίο βρισκόταν σε πλήρη αντίθεση με το περιβάλλον των ανταγωνιστών της, του άνθρακα και του υγραερίου. Ωστόσο υπήρχε ένα μεγάλο μειονέκτημα στη χρήση της πριν τον 2ο παγκόσμιο πόλεμο: η περιορισμένη διαθεσιμότητά της όχι μόνο στις αγροτικές αλλά ακόμα και σε περιαστικές περιοχές.

Και αυτό συνέβαινε μέχρι και τη δεκαετία του 1950.

Κατά τη δεκαετία του 1960 το μεγαλύτερο μέρος της Ελλάδας είχε ηλεκτρικό ρεύμα και οι συσκευές άρχισαν να βρίσκουν τη θέση τους στα σπίτια, τουλάχιστον σ’ αυτά των πόλεων. Η αστικοποίηση και η εκβιομηχανοποίηση δημιούργησαν χιλιάδες θέσεις εργασίας στις γυναίκες…  οι οποίες είχαν πια περιορισμένο χρόνο για να ασχοληθούν με οικιακές εργασίες.

Αλλά και οι νοικυρές της μεσαίας τάξης προτιμούσαν να εξοικονομήσουν χρήματα για την αγορά ενός ψυγείου και μιας ηλεκτρικής κουζίνας και να κάνουν τη ζωή τους ευκολότερη.

Εξάλλου, μη ξεχνάτε ότι στη δεκαετία του 1960 δύο μόνο λέξεις έφταναν για να περιγραφεί το όνειρο κάθε νοικοκυράς: ‘ανέσεις’ και ‘αυτοματισμός’… Που υπονοούσαν ένα διαμέρισμα με εντοιχισμένα ντουλάπια και ηλεκτρικές συσκευές. Στα μέσα της επόμενης δεκαετίας οι οικιακές ηλεκτρικές συσκευές είχαν γίνει  αναπόσπαστο κομμάτι της κουζίνας.

Εντωμεταξύ οι οδηγοί μαγειρικής περιλάμβαναν συμβουλές για τη σωστή χρήση τους. Γιατί μπορεί, ας πούμε, το ηλεκτρικό ψυγείο να ήταν απαραίτητος σύντροφος και «αν δεν το έχετε αποκτήσει ακόμη ασφαλώς θα επιθυμήτε να το αποκτήσετε σύντομα» ωστόσο «πρέπει να ξέρετε να χρησιμοποιείτε το μαγικό αυτό ντουλάπι.»,  διαβάζουμε στον Οδηγό Μαγειρικής και Ζαχαροπλαστικής του Χάρη Πάτση. Και αυτό σημαίνει ότι το 1969 που εκδόθηκε ο Οδηγός ήταν ακόμη απαραίτητη η λεπτομερής περιγραφή της σωστής χρήσης των ηλεκτρικών συσκευών, ώστε ο εκδότης ένιωσε την ανάγκη να αφιερώσει στο ψυγείο τις 72 από τις 260 σελίδες του βιβλίου του.

Πριν κλείσω το άρθρο με μια συνταγή από τη Μαγειρική – Ζαχαροπλαστική του Χάρη  Πάτση να έχετε υπόψη ότι μια σύγχρονη εταιρεία ηλεκτρικών συσκευών, η LG Electronics Ελλάς, σας δίνει την ευκαιρία να κερδίσετε ένα τριήμερο ταξίδι για δύο άτομα στη Ρώμη στα πλαίσια του διαγωνισμού μαγειρικής “Life Tastes Good”.

Από τις 23 Σεπτεμβρίου μέχρι τις 28 Οκτωβρίου, και κάθε Παρασκευή, θα ανακοινώνεται στο wall του fan page www.facebook.com/lifetastesgoodhellas το βασικό συστατικό πάνω στο οποίο θα κτίζετε τη συνταγή σας. Έτσι κάθε εβδομάδα θα μπορείτε να αναρτείτε τη συνταγή σας, η οποία θα πρέπει να είναι σύμφωνη με τους όρους του διαγωνισμού που θα βρείτε εδώ.

Στο τέλος της εβδομάδας, ο chef Βαγγέλης Δρίσκας επιλέγει τις δύο καλύτερες συνταγές της εβδομάδας και οι φιναλίστ προκρίνονται στην επόμενη φάση.

Οι δέκα φιναλίστ που θα προκύψουν μετά την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης του διαγωνισμού, θα κληθούν στις 10 Νοεμβρίου να εκτελέσουν ζωντανά στο driskas (test) kitchen by Cook-Shop τις συνταγές τους ενώπιον της κριτικής επιτροπής, η οποία θα αποτελείται από τον ίδιο και έξι food bloggers: Donkey and the Carrot, Fooddaily.gr, Pandespani, Sugarbuzz, Taste Advisor και History of Greek Food. Θα αξιολογηθεί η πρωτοτυπία, η πιστότητα εκτέλεσης της συνταγής, η γεύση, καθώς και η εμφάνιση του πιάτου.

Ο νικητής θα απολαύσει ένα γεύμα στο καλύτερο hotel restaurant της Ρώμης – αν όχι της Ιταλίας- στο βραβευμένο με 3 αστέρια Michelin  La Pergola.  Αλλά και οι δέκα συμμετέχοντες του τελικού δε θα μείνουν παραπονεμένοι, αφού θα παρακολουθήσουν σεμινάρια μαγειρικής από τον chef Βαγγέλη Δρίσκα.

Παγωτό παρφέ πορτοκαλιού

(Οδηγός Μαγειρικής – Ζαχαροπλαστικής, σελ. 70-71, εκδ. Χάρης Πάτσης 1969)

«Κτυπούμε 3 αυγά με 200 γραμμάρια λεπτή ζάχαρη προσθέτοντας το φιλτραρισμένο χυμό 2-3 πορτοκαλιών και ενός λεμονιού.

 Ζεσταίνουμε το μίγμα σε μπεν-μαρί ανακατεύοντας μέχρι ότου δέση καλά το μίγμα. Έπειτα ανακατεύουμε την κρέμα μέχρι να κρυώσει.

Χτυπάμε μισό λίτρο φρέσκια κρέμα και την ανακατεύουμε με την προηγούμενη.

Τα ρίχνουμε σε ένα μπωλ και τα αφήνουμε στο ψυγείο μέχρι να παγώσουν.»


*‘Στις 27-10-1925 το Ελληνικό Δημόσιο συνήψε σύμβαση με το «Συνδικάτο
Μελετών και Επιχειρήσεων» των Ελληνικών Τραπεζών και με την βρετανική εταιρεία «The Power & Tractions Company Ltd», με την οποία τους παραχώρησε το αποκλειστικό προνόμιο της «παραγωγής, μεταφοράς, μετασχηματισμού και διανομής» ηλεκτρικής ενέργειας προς πώληση σε ακτίνα 20 χιλιομέτρων πέριξ της Πλατείας Ομονοίας. Για το σκοπό αυτό οι παραπάνω εταιρείες ίδρυσαν την «Ηλεκτρική Εταιρεία Αθηνών – Πειραιώς», στην οποία μεταβιβάσθηκε το σύνολο της περιουσίας της «Ελληνικής Ηλεκτρικής Εταιρείας» που λειτουργούσε από το 1899. Μέχρι το έτος 1950, κατά το οποίο ιδρύθηκε η ΔΕΗ, και σύμφωνα με ιστορικά στοιχεία της ίδιας, λειτούργησαν περίπου 400 ιδιωτικές επιχειρήσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.’

Για την ιστορική εξέλιξη του νομοθετικού πλαισίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα κάνετε κλικ  εδώ.

**Για παράδειγμα, στην Αθήνα του 1870 το 7% του πληθυσμού ήταν κοπέλες 10-20 χρόνων οι οποίες προέρχονταν από τις Κυκλάδες.