H νίκη της ζωής.

Image

Περιοδικό Βήμα Gourmet Απρίλιος 2012

Χριστός; Σάραπις; Άττις; Όσιρις; Διόνυσος; Ορφέας; Άδωνις;
Ένας θνήσκων θεός με παραστάσεις των παθών του, με μυστηριακή λατρεία, που ανασταίνεται κάθε άνοιξη και του οποίου η ανάσταση συνοδεύεται με την ελπίδα της μετά θάνατον ζωής, κάθε άλλο παρά άγνωστος είναι στο μεσογειακό χώρο.
Μάλιστα στα πρώτα χριστιανικά χρόνια υπήρξε τέτοια σύγχυση που Χριστιανοί και παγανιστές συνήθιζαν να γιορτάζουν το θάνατο και την ανάσταση των θεών τους τις ίδιες ημερομηνίες, φιλονικώντας για το ποιός θεός ήταν ο πρωτότυπος.
Στην πραγματικότητα, όμως, οι πρώτοι Χριστιανοί ζώντας στον ελληνορωμαϊκό κόσμο άντλησαν τόσο από τα μυθολογικά θέματα και τις δοξασίες του όσο και από τη μακρά καλλιτεχνική του παράδοση. Επιπλέον, παρά τους φανατικούς της νέας θρησκείας που διατυμπάνιζαν τα πιστεύω τους, ο μέσος Χριστιανός των πρώτων χρόνων- αλλά κι αυτός που αγωνιούσε ανάμεσα σε δυο θρησκείες- όφειλε να είναι διακριτικός για να μη γίνει θύμα των διωγμών.
Έτσι λοιπόν ο Θράκας Ορφέας που μάγευε τη φύση με την ποίηση και τη μουσική του, ο θεός Διόνυσος, ο Απόλλωνας, ο Ήλιος έγιναν ο Χριστός. Ομοίως, τόσο τα νεκρικά συμπόσια πάνω στους τάφους όσο και οι επιτύμβιες απεικονίσεις τους έγιναν μοντέλα για τα χριστιανικά επιμνημόσυνα γεύματα αλλά και χρησιμοποιήθηκαν στις απεικονίσεις των ουράνιων δείπνων τα οποία αναπαριστούν τη μακαριότητα των νεκρών.
Γεγονός βέβαια είναι ότι αν και οι χριστιανοί συνέχισαν τις παλιότερες επιμνημόσυνες πρακτικές επειδή θεωρούσαν ότι τιμούσαν τους πεθαμένους τους, οι διδάσκαλοι της εκκλησίας δεν τις έβλεπαν με καλό μάτι. Προέτρεπαν λοιπόν τους πιστούς να προσφέρουν ελεημοσύνη στους φτωχούς και να γίνεται η επιμνημόσυνη λειτουργία στο ναό αντί να αραδιάζουν ψωμί, κρασί, αυγά, πλακούντες και φρούτα πάνω στους τάφους. Η αλήθεια είναι ότι το πνεύμα των γευμάτων αυτών ήταν αισιόδοξο, με τα ποτήρια να υψώνονται και να ξαναγεμίζουν. Ίσως δε ορισμένες φορές η κατάσταση να ξέφευγε από τον έλεγχο και να επικρατούσε ανάρμοστη ευθυμία. Φυσικά, παρά τις προτροπές, τα γεύματα πάνω στους τάφους εις ανάμνησιν των νεκρών παρέμειναν. Το λάλον ύδωρ της αρχαίας θρησκείας μπορεί να είχε στερέψει, πλην όμως πρόλαβε να ποτίσει τον Χριστιανισμό.
Τα ψυχοσάββατα λοιπόν στα αρχαία νεκρόδειπνα έχουν τις ρίζες τους, όπως και το έθιμο να πηγαίνουν τροφές στους τάφους την εβδομάδα του Πάσχα. Γλυκά κουλούρια, τσουρέκια, τυριά, πίτες, αυγά – πηγή ζωής- τακτοποιούνται πάνω στα μνήματα « για να κάνουν κι οι αποθαμένοι Ανάσταση». Στη Δυτική Κρήτη πηγαίνουν και ένα πιάτο αρνίσιο συκώτι, τηγανισμένο και σβησμένο με ξίδι· ένα σαβόρο δηλαδή. Ένα κλαδάκι φασκόμηλου δίνει το άρωμα του. Το συκώτι συμβολίζει την ψυχή και η πικρούτσικη γεύση το θάνατο. «Γιατί ο θάνατος είναι πικρό βοτάνι, παιδί μου», μου είπαν όταν το δοκίμασα. Το κοινό όμως τραπέζι για ζωντανούς και νεκρούς είναι ένα από τα ωραιότερα σύμβολα της νίκης της ζωής.

Δημοσιεύτηκε στο ΒΗΜΑ Gourmet  (Απρίλιος 2012)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s